Η ασφάλεια μιας σύγχρονης ψυκτικής εγκατάστασης περιλαμβάνει και την προστασία των ηλεκτρονικών συστημάτων ελέγχου. Η απομακρυσμένη εποπτεία διευκολύνει τη συντήρηση και την έγκαιρη αντιμετώπιση βλαβών. Όταν όμως η δικτυακή πρόσβαση δεν προστατεύεται σωστά, μπορεί να επιτρέψει ανεπιθύμητες παρεμβάσεις στη λειτουργία της εγκατάστασης.

Τα πρόσφατα περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων σε συστήματα επαγγελματικής ψύξης αναδεικνύουν την ανάγκη ενημέρωσης των ψυκτικών και των πελατών τους. Ο Συνεταιρισμός Επαγγελματιών Ψυκτικών Ελλάδος (ΣΕΨΕ) συγκεντρώνει βασικές οδηγίες για την πρόληψη και την αντιμετώπιση ύποπτων περιστατικών.

Πώς μπορεί να επηρεαστεί μια ψυκτική εγκατάσταση;

Η μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε έναν ελεγκτή ή σε ένα κεντρικό σύστημα εποπτείας μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγές που επηρεάζουν άμεσα την ψύξη:

• Μεταβολή των επιθυμητών θερμοκρασιών λειτουργίας (setpoints).
• Τροποποίηση των παραμέτρων και των προγραμμάτων απόψυξης.
• Απώλεια πρόσβασης των εξουσιοδοτημένων χειριστών.
• Διακοπή ή διαταραχή της κανονικής λειτουργίας.

Οι συνέπειες μπορεί να περιλαμβάνουν απώλεια της απαιτούμενης θερμοκρασίας συντήρησης, αλλοίωση προϊόντων και οικονομικές ζημίες. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε θαλάμους συντήρησης και κατάψυξης τροφίμων, καταστήματα, αποθήκες και βιομηχανικές εγκαταστάσεις.

Ποιες εγκαταστάσεις χρειάζονται έλεγχο;

Ο έλεγχος αφορά εγκαταστάσεις με ηλεκτρονικούς ελεγκτές που συνδέονται σε δίκτυο, κεντρική καταγραφή θερμοκρασιών ή δυνατότητα απομακρυσμένης αλλαγής ρυθμίσεων. Μια σύνδεση Ethernet, Wi-Fi ή κινητής τηλεφωνίας χρειάζεται αξιολόγηση ως προς τον τρόπο πρόσβασης και προστασίας της.

Οι προειδοποιήσεις της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας αναφέρονται ενδεικτικά σε συστήματα Danfoss, Copeland/Dixell και CAREL. Η αναφορά δεν αφορά συλλήβδην όλα τα προϊόντα τους: η αξιολόγηση γίνεται για το συγκεκριμένο μοντέλο, την έκδοση λογισμικού και τη δικτυακή διαμόρφωση κάθε εγκατάστασης.

Έξι βασικά μέτρα προστασίας

1. Ασφαλής απομακρυσμένη πρόσβαση

Ο τεχνικός δικτύων πρέπει να ελέγξει εάν το σύστημα είναι απευθείας προσβάσιμο από το δημόσιο Internet, μεταξύ άλλων μέσω προώθησης θυρών (port forwarding). Η απευθείας έκθεση πρέπει να καταργηθεί με τρόπο που διατηρεί την ασφαλή λειτουργία της εγκατάστασης. Όπου χρειάζεται απομακρυσμένη διαχείριση, να χρησιμοποιείται κατάλληλα διαμορφωμένο VPN με πολυπαραγοντική ταυτοποίηση (MFA).

2. Ισχυροί και διαφορετικοί κωδικοί

Οι εργοστασιακοί και εύκολα προβλέψιμοι κωδικοί πρέπει να αντικαθίστανται. Κάθε εγκατάσταση χρειάζεται μοναδικούς κωδικούς και πρόσβαση μόνο για τα εξουσιοδοτημένα πρόσωπα.

3. Ενημερώσεις και υποστήριξη εξοπλισμού

Να ελέγχονται οι διαθέσιμες ενημερώσεις ασφαλείας και να εγκαθίστανται σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή, έπειτα από προετοιμασία και λήψη αντιγράφου ασφαλείας. Για εξοπλισμό που δεν υποστηρίζεται πλέον, χρειάζεται σχεδιασμός αντικατάστασης.

4. Προστασία του τοπικού δικτύου

Οι κανόνες firewall πρέπει να περιορίζουν την πρόσβαση στις απαραίτητες συνδέσεις και στους εξουσιοδοτημένους χρήστες. Το δίκτυο των ψυκτικών αυτοματισμών να διαχωρίζεται από το υπόλοιπο δίκτυο της επιχείρησης, με σχεδιασμό από τον αρμόδιο τεχνικό πληροφορικής.

5. Ασφαλή αντίγραφα ρυθμίσεων

Να διατηρούνται πρόσφατα αντίγραφα των παραμέτρων λειτουργίας και της διαμόρφωσης των ελεγκτών, σε προστατευμένο σημείο. Η δυνατότητα επαναφοράς πρέπει να ελέγχεται, ώστε τα αντίγραφα να είναι αξιοποιήσιμα όταν χρειαστούν.

6. Συναγερμοί και ανεξάρτητη επιτήρηση

Να επιβεβαιώνεται ότι λειτουργούν οι συναγερμοί θερμοκρασίας, οι ειδοποιήσεις και η καταγραφή. Σε εγκαταστάσεις με ευπαθή προϊόντα είναι ιδιαίτερα χρήσιμη η ανεξάρτητη μέτρηση και επιτήρηση της θερμοκρασίας, με αξιολόγηση και της δικής της ασφάλειας.

Τι ελέγχει ο ψυκτικός σε κάθε επίσκεψη;

Στον τακτικό τεχνικό έλεγχο μπορεί να ενταχθεί μια σύντομη λίστα επιβεβαίωσης:

1. Σωστές επιθυμητές θερμοκρασίες λειτουργίας.
2. Ορθές παράμετροι και προγράμματα απόψυξης.
3. Ενεργοί και λειτουργικοί συναγερμοί.
4. Δυνατότητα τοπικής πρόσβασης και χειρισμού.
5. Απουσία ανεξήγητων αλλαγών στις ρυθμίσεις.
6. Γνωστός και εγκεκριμένος τρόπος απομακρυσμένης πρόσβασης.
7. Διαθεσιμότητα πρόσφατων αντιγράφων ασφαλείας.

Μια ανεξήγητη αλλαγή χρειάζεται διερεύνηση. Εάν δεν προκύπτει τεχνική βλάβη ή εξουσιοδοτημένη παρέμβαση, πρέπει να εξετάζεται και το ενδεχόμενο παραβίασης.

Τι κάνουμε σε περίπτωση ύποπτης κυβερνοεπίθεσης;

Προτεραιότητα έχουν η ασφαλής λειτουργία της εγκατάστασης και ο έλεγχος των πραγματικών θερμοκρασιών. Οι ενέργειες συντονίζονται με τον υπεύθυνο της επιχείρησης και τους αρμόδιους τεχνικούς:

• Ενημερώνουμε άμεσα τον ιδιοκτήτη ή τον υπεύθυνο της εγκατάστασης.
• Ελέγχουμε τις πραγματικές θερμοκρασίες και την κατάσταση των αποθηκευμένων προϊόντων.
• Εξασφαλίζουμε ή αποκαθιστούμε την ψύξη με ασφαλή τεχνικό τρόπο, σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
• Ζητούμε την απομόνωση της μη ασφαλούς πρόσβασης από τον τεχνικό δικτύων, αφού αξιολογηθούν οι επιπτώσεις στη λειτουργία.
• Καταγράφουμε τις ενδείξεις και διατηρούμε, όπου είναι δυνατόν, τα αρχεία συμβάντων.
• Αποφεύγουμε ανεξέλεγκτες επαναφορές και διαγραφές, ώστε να μη χαθούν χρήσιμα στοιχεία ή κρίσιμες ρυθμίσεις.

Η αποκατάσταση πρέπει να συντονίζεται με τον κατασκευαστή και ειδικούς κυβερνοασφάλειας. Η καταλληλότητα των τροφίμων αξιολογείται από τον αρμόδιο υπεύθυνο της επιχείρησης, βάσει του ιστορικού θερμοκρασιών και των απαιτήσεων ασφάλειας· η επαναφορά της ψύξης από μόνη της δεν τεκμηριώνει την καταλληλότητά τους.

Η προστασία απαιτεί συνεργασία

Ο ψυκτικός ελέγχει την τεχνική λειτουργία, τις παραμέτρους και τη συμπεριφορά της εγκατάστασης. Ο ειδικός πληροφορικής αναλαμβάνει την ασφαλή δικτυακή πρόσβαση, τις ρυθμίσεις firewall και VPN και τη διερεύνηση πιθανής παραβίασης.

Κάθε αλλαγή δικτύου ή αποσύνδεση συστήματος πρέπει να γίνεται αφού αξιολογηθούν οι επιπτώσεις στη λειτουργία της εγκατάστασης.

Ο ΣΕΨΕ καλεί τους συνεταιριστές και τους επαγγελματίες ψυκτικούς να ενημερώσουν τους πελάτες τους και να δώσουν προτεραιότητα στις εγκαταστάσεις με απομακρυσμένη εποπτεία και αποθήκευση ευπαθών προϊόντων. Ένας οργανωμένος έλεγχος πρόσβασης, ρυθμίσεων και συναγερμών αποτελεί ουσιαστικό βήμα πρόληψης.

Η προστασία των συστημάτων ελέγχου είναι μέρος της αξιόπιστης επαγγελματικής ψύξης.